TBDY-2018 Nedir?
Türkiye Bina Deprem Yönetmeliği 2018 (TBDY-2018), 1 Ocak 2019'da yürürlüğe girmiş ve TDY-2007'nin yerini almıştır. Deprem tehlikesi değerlendirmesi, zemin sınıflandırması ve yapı tasarımına ilişkin kapsamlı yenilikler getirmiştir.
Zemin Sınıflandırması (Bölüm 16)
TBDY-2018, zemin sınıfını artık 30 metrelik derinlik boyunca ortalama kayma dalgası hızı (Vs30)'na göre belirlemektedir. Bu nedenle her projede MASW veya sismik kırılma ölçümü zorunludur.
| Zemin Sınıfı | Tanım | Vs30 (m/s) | N60 (kum) | cu (kPa) kil |
|---|---|---|---|---|
| ZA | Sağlam, sert kaya | > 1500 | — | — |
| ZB | Az çatlaklı / sert kaya | 760 – 1500 | — | — |
| ZC | Çok sıkı zemin / yumuşak kaya | 360 – 760 | > 50 | > 250 |
| ZD | Orta sıkı / sert zemin | 180 – 360 | 15 – 50 | 70 – 250 |
| ZE | Yumuşak zemin | < 180 | < 15 | < 70 |
Not: ZE sınıfı özellikle İstanbul'un alüvyonlu bölgelerinde (Küçükçekmece Gölü havzası, Halic kıyıları, Bostancı-Kartal gibi kıyı şeritleri) sıkça karşılaşılmaktadır.
Spektral İvme Katsayıları
Zemin sınıfına göre kısa periyot (Ss) ve 1 saniyelik periyot (S1) büyütme katsayıları (FS, F1) farklılaşmaktadır. Bu katsayılar tasarım ivme spektrumunu doğrudan etkiler.
| Zemin Sınıfı | Ss=0.25g için FS | Ss=0.50g için FS | Ss=1.00g için FS | Ss=1.25g için FS |
|---|---|---|---|---|
| ZA | 0.8 | 0.8 | 0.8 | 0.8 |
| ZB | 0.9 | 0.9 | 0.9 | 0.9 |
| ZC | 1.3 | 1.3 | 1.2 | 1.2 |
| ZD | 1.6 | 1.4 | 1.2 | 1.1 |
| ZE | 2.4 | 1.7 | 1.3 | 1.2 |
Deprem Tehlike Seviyeleri
TBDY-2018'de dört farklı deprem tehlike seviyesi tanımlanmıştır:
| Tehlike Seviyesi | Aşılma Olasılığı (50 yılda) | Tekrarlanma Periyodu |
|---|---|---|
| DD-1 (En büyük) | %2 | 2475 yıl |
| DD-2 (Tasarım depremi) | %10 | 475 yıl |
| DD-3 (Servis depremi) | %50 | 72 yıl |
| DD-4 (En küçük) | %68 | 43 yıl |
Zemin Etüdü — TBDY Gereklilikleri
- Tüm ruhsata tabi yapılarda zemin etüdü zorunludur
- Vs30 tayini için jeofizik ölçüm (MASW veya sismik kırılma) şarttır
- Zemin sınıfı ZD veya ZE ise zemin büyütme analizi yapılmalıdır
- ZE zeminlerde ve 4+ katlı yapılarda zemin tepki analizi gerekebilir
- Bina Önem Katsayısı I=1.5 olan yapılarda (hastane, okul vb.) ek gereksinimler mevcuttur